Class 7 Sanskrit Chapter 7 MCQ ईशावास्यम् इदं सर्वम्

Students find these Class 7 Sanskrit MCQ Chapter 7 ईशावास्यम् इदं सर्वम् MCQ Questions with Answers helpful for self-assessment and preparation.

ईशावास्यम् इदं सर्वम् Class 7 MCQ Questions Sanskrit Chapter 7

अधोलिखितान् गद्यांशान् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत-

(क) (हिरण्यकशिपोः सभा)
राजभट: – अयि भोः सावधानाः तिष्ठन्तु। राजाधिराजः राजगम्भीर: त्रैलोक्याधि-पति: देवाधिदेवः दैत्यराज: हिरण्यकशिपुः आगच्छति।
सभासदः – विजयतां महाराज! विजयताम्। विजयतां महाराज! विजयताम्।
हिरण्यकशिपुः ह ह ह ह… (अट्टहासेन सह) अहम् एव सर्वशक्तिमान् अस्मि। अहम् अमरः अस्मि।
मन्त्री – सत्यं दैत्यराज! सुराः असुराः यक्ष-गन्धर्व-किन्नराः भवतः सर्वे भीताः तिष्ठन्ति।
दैत्यपुरोहितः – भगवन्! देशे सर्वत्र भवतः एव पूजा भवति। अन्यदेवतानाम् पूजाराधनम् न भवति। इतः परं यज्ञभागादिकम् अपि देवेभ्यः न केऽपि दास्यन्ति।
हिरण्यकशिपुः – साधु साधु। अयि भोः मन्त्रिन्! सर्वत्र जनाः मामेव ध्यायन्ति खलु!
मन्त्री – देव! सर्वत्र भवतः एव नामकीर्तनं भवति, किन्तु……….. (अधोमुखः मौनं तिष्ठति।)
हिरण्यकशिपुः – (सक्रोधम्) आ! जानामि जानामि। भवान् मम पुत्रस्य विषये वक्तुम् इच्छति खलु।

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) दैत्यराजः कः अस्ति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः

(ख) ‘अहम् अमरः अस्मि।’ इति कः वदति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः

(ग) मन्त्री कस्य विषये वक्तुम् इच्छति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपोः पुत्रस्य

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) के भीताः तिष्ठन्ति?
उत्तराणि-
सुरा:, असुराः, यक्ष-गन्धर्व-किन्नराः च सर्वे भीताः तिष्ठन्ति।

(ख) सर्वत्र कस्य नामकीर्तनं भवति?
उत्तराणि-
सर्वत्र हिरण्यकशिपोः नामकीर्तनं भवति।

(ग) देवेभ्यः किं न दास्यन्ति?
उत्तराणि-
यज्ञभागादिकम् देवेभ्यः न दास्यन्ति।

III. निर्देशानुसारम् उत्तरत-

(i) ‘अहम् एव सर्वशक्तिमान् अस्मि।’ अत्र कर्तृपदं किम्?
(क) अस्मि
(ख) एव
(ग) अहम्
(घ) सर्वशक्तिमान्
उत्तराणि-
(ग) अहम्

(ii) ‘दास्यन्ति’ इति क्रियापदे कः लकारः?
(क) लृट्
(ख) लट्
(ग) लड्
(घ) लोट्
उत्तराणि-
(क) लृट्

(iii) ‘सुराः इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(क) गन्धर्वाः
(ख) किन्नराः
(ग) देवाः
(घ) असुराः
उत्तराणि-
(घ) असुराः

(ख) मन्त्री – (मन्दध्वनिना) सत्यं देव!
हिरण्यकशिपुः – मम पुत्रकः एव मम शत्रुः अस्ति। कुलकलङ्कः सः प्रह्लादः अहर्निशं मम शत्रोः हरेः गुणगानं करोति।
सेनापतिः – स्वामिन्! गजस्य पद-दलनेन अपि सः जीवति।
हिरण्यकशिपुः – अहो महदाश्चर्यम्!
सेनापतिः – भवदाज्ञया वयम् उत्तुङ्गशिखरात् तं पातितवन्तः। तथापि सः न मृतः।
मन्त्री – रज्ज्वा बद्ध्वा समुद्रमध्ये क्षिप्तवन्तः। तथापि…….
हिरण्यकशिपु: – (हस्तौ मर्दयन् सक्रोधम्) आ……. किं करवाणि किं करवाणि एतस्य। (किञ्चिद् विचिन्त्य) आस्तां तावत्। उपाय: मया चिन्तितः। द्रक्ष्यामि सः कथं जीविष्यति इति। (वदन् सभात निर्गतः।)

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) गजस्य पद-दलनेन कः जीवति?
उत्तराणि-
प्रह्लादः

(ख) के उत्तुङ्गशिखरात् प्रह्लादं पातितवन्त:?
उत्तराणि-
राक्षसाः

(ग) प्रह्लादः कस्य गुणगानं करोति?
उत्तराणि-
हरे:

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) प्रह्लादम् कथम् समुद्रमध्ये क्षिप्तवन्तः?
उत्तराणि-
रज्ज्वा बद्ध्वा प्रह्लादं समुद्रमध्ये क्षिप्तवन्तः।

(ख) प्रह्लाद: अहर्निशं किम् करोति?
उत्तराणि-
प्रह्लाद: अहर्निशं हिरण्यकशिपोः शत्रोः हरे: गुणगानं करोति।

(ग) हिरण्यकशिपुः कं कुलकलङ्कं कथयति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः स्वपुत्रम् प्रह्लादं कुलकलङ्कं कथयति।

III. निर्देशानुसारम् उत्तरत-

(i) ‘निर्गता:’ इति पदस्य पर्यायपदं किम् प्रयुक्तम्?
(क) निष्क्रान्ताः
(ख) मर्दयन्
(ग) म्रियते
(घ) आस्ताम्
उत्तराणि-
(क) निष्क्रान्ताः

(ii) ‘जीविष्यति’ इति क्रियापदे कः लकारः?
(क) लोट्
(ख) लृट्
(ग) लट्
(घ) लङ्
उत्तराणि-
(ख) लृट्

(iii) ‘मित्रस्य ‘ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(क) हरे:
(ख) शत्रोः
(ग) पुत्रकः
(घ) महत्
उत्तराणि-
(ख) शत्रोः

(ग) हिरण्यकशिपुः – (आदौ आश्चर्येण पश्यति पुनः कथयति) आः, असत्यवादिन्! अहं ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्य अमरः अस्मि। त्वाम् एव मृत्युलोकं प्रेषयिष्यामि। (तस्मिन् सन्ध्याकाले नृसिंह: हिरण्यकशिपुं केशेषु गृहीत्वा कर्षति)
नृसिंह: – रे मूर्ख! अधम! त्वं ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्तवान् असि तं वरं अनुल्लङ्घ्य अहं त्वां मारयिष्यामि। (राजभवनस्य अन्तः बहिः च एतयोः मध्ये विद्यमानायां देहल्यां तं गृह्णाति)
मूढ! पश्य, न त्वमसि भुवि न च स्वर्गे; न वा पाताले, न च आकाशे; न गृहाभ्यन्तरे बहिर्भागे वा; नायं दिवसो, न वा रात्रिः; नाहं मनुष्यो; न च पशुः; न अस्त्रेण न च शस्त्रेण; निजनखैः तव वक्षःस्थलं विदीर्य हनिष्यामि।
हिरण्यकशिपुः – (भीत:) प्रभो! क्षमस्व मां क्षमस्व।
नृसिंह: – अधम! न तेऽपराधः क्षम्य:। (सिंहगर्जन कुर्वन् हिरण्यकशिपोः वक्षःस्थलं भिनत्ति।)

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) हिरण्यकशिपुः कस्मात् वरं प्राप्तवान्?
उत्तराणि-
ब्रह्मदेवात्

(ख) नृसिंह: कै: हिरण्यकशिपुं मारितवान्?
उत्तराणि-
निजनखैः

(ग) नृसिंह: किम् कुर्वन् हिरण्यकशिपोः वक्ष:स्थलं भिनत्ति?
उत्तराणि-
सिंहगर्जनम्

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) नृसिंहः कथम् हिरण्यकशिपुं कर्षति?
उत्तराणि-
नृसिंह: हिरण्यकशिपुं केशेषु गृहीत्वा कर्षति।

(ख) नृसिंह: हिरण्यकशिपुं कुत्र गृह्णाति?
उत्तराणि-
नृसिंह: हिरण्यकशिपुं राजभवनस्य अन्तः बहिः च एतयोः मध्ये विद्यमानायां देहल्यां गृह्णाति।

(ग) हिरण्यकशिपुः वरं प्राप्य कीदृशः अभवत्?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः वरं प्राप्य अमरः अभवत्।

III. निर्देशानुसारम् उत्तरत-

(i) ‘अन्ते’ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(क) अमर:
(ख) प्राप्य
(ग) आदौ
(घ) वरं
उत्तराणि-
(ग) आदौ

(ii) ‘त्वं’ ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्तवान्’ अत्र कर्तृपदं किम्?
(क) त्वं
(ख) ब्रह्मदेवात्
(ग) वरं
(घ) प्राप्तवान्
उत्तराणि-
(क) त्वम्

(iii) ‘भुवि’ इति पदस्य कः अर्थः?
(क) आकाशे
(ख) स्वर्गे
(ग) पृथिव्यां
(घ) जले
उत्तराणि-
(ग) पृथिव्यां

The post Class 7 Sanskrit Chapter 7 MCQ ईशावास्यम् इदं सर्वम् appeared first on Learn CBSE.

from Learn CBSE https://ift.tt/mMnUiah
via IFTTT