With regular practice using our Class 9 Sanskrit Sharada Worksheet and Class 9 Sanskrit Chapter 3 आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः Worksheet with Answers, students perform better.
Class 9 Sanskrit Chapter 3 Worksheet आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः
Class 9 Sanskrit आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः Worksheet
आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः Worksheet
1. निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तरम् एकपदेन लिखत।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए।)
(क) कपिल : माधवी च कुत्र गतवन्तौ?
(ख) शुनकं दृष्ट्वा कपिलस्य हस्ते किं आसीत्?
(ग) नामदेवस्य सुहृद् कः आसीत्?
(घ) कः रोटिकां मुखे गृहीत्वा अधावत्?
(ङ) कः शुनकस्य पृष्ठे अनुधावितवान्?
(च) नामदेवस्य गुरुः कः आसीत्?
2. निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)
(क) मातामही बालौ किमर्थं आहूतवती?
(ख) विसोबा – महोदयः नामदेवं किं पाठितवान्?
(ग) नामदेवः शुनकस्य पृष्ठे किमर्थं धावितवान्?
(घ) कथायाः अन्ते कपिल : माधवी च किं सङ्कल्पं कृतवन्तौ?
(ङ) पाण्डुरङ्गः नामदेवं किं उक्तवान्?
(च) शुनकः किं गृहीत्वा धावितवान्?
3. शुद्ध – कथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्ध कथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत।
(सही कथन के सामने ‘आम्’ गलत कथन के सामने ‘न’ लिखिए।)
(क) कपिलः सुधा च ग्रीष्मकाले मातुलगृहं गतवन्तौ।
(ख) देवः पाण्डुरङ्गः नामदेवस्य पिता आसीत्।
(ग) नामदेवस्य गुरु : विसोबा आसीत्।
घ) आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स : मूर्खः।
(ङ) ‘क्रोधेन’ पदेऽस्मिन् तृतीया – विभक्तिः अस्ति।
(च) ईश्वरं केवलं मन्दिरे भवति।
4. प्रकृति – प्रत्यय – विभागं कुरुत।
(प्रकृति एवं प्रत्यय को अलग कीजिए।)
| प्रकृतिः | प्रत्ययः | |
| (क) दृष्टवान् | ||
| (ख) हसितवन्तौ | ||
| (ग) आधृत्य | ||
| (घ) कृतवान् | ||
| (ङ) खादितुम् | ||
| (च) अपहृत्य |
5. अधोलिखितं संवादं पठित्वा तदाधारितान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत।
(अधोलिखित संवाद को पढ़कर उस पर आधारित प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में दीजिए।)
मातामही : भोः कपिल! माधवि! किं कुरुत:?
कपिल: मातामहि! पश्यतु किल। सः शुनकः आवयोः क्रीडायां मध्ये मध्ये प्रविश्य आवां पीडयति स्म। अतः आवां तं सम्यक् दण्डितवन्तौ। (पुनः उच्चौ : हसितवन्तौ)
मातामही : वत्सौ, अधुना क्रीडया अलम्। कथां श्रोतुम् इच्छतः वा?
उभावपि : मातामह्याः कथा! रोचते मे कथा रोचते मे मातामही। (मातामहीम् आलिङ्गितवन्तौ)
मातामही : उपविशताम्, सावधानेन शृणुतां च। अस्माकं भारतभूमिः अनेकेषां नररत्नानां ब्रह्मर्षीणां राजर्षीणां च प्रसवित्री। बहवः सत्पुरुषाः स्वीयकर्तृत्वेन जन्म सार्थकं कृतवन्तः। किं भवन्तौ महात्मानं नामदेवं जानीत:?
माधवी : आम्। अहं श्रुतवती यत् तस्य कीर्तने स्वयं देवः पाण्डुरङ्गः नृत्यं कृतवान् इति। अपि सत्यम्?
प्रश्ना 1.
एकपदेन उत्तरत।
(i) कस्य कीर्तने देवः पाण्डुरङ्गः नृत्यं कृतवान्?
(ii) के स्वीयकर्तृत्वेन जन्म सार्थकं कृतवन्त:?
प्रश्ना 2.
पूर्णवाक्येन उत्तरत।
अस्माकं भारतभूमिः केषां प्रसवित्री अस्ति? _________
प्रश्ना 3.
भाषिककार्यम्।
(i) ‘दण्डितवन्तौ’- अत्र प्रत्ययः किम् अस्ति?
(ii) ‘उभावपि ‘ इति पदस्य सन्धिविच्छेदः कुरुत?
(iii) ‘प्रविश्य’ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
6. घटनाक्रमानुसारं वाक्यानि पुनर्लिखत।
(घटना के क्रमानुसार वाक्यों को पुनः लिखिए।)
(क) नामदेवः शुनकस्य पृष्ठे घृतपात्रं गृहीत्वा अधावत्।
(ख) कपिलः माधवी च शुनकं मारयितुं धावितवन्तौ।
(ग) मातामही नामदेवस्य कथां श्रावितवती।
(घ) शुनकस्य स्थाने पाण्डुरङ्गः आविर्भूतः।
(ङ) आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः।
(च) कश्चन बुभुक्षितः शुनकः आगत्य रोटिकां मुखे गृहीत्वा धावितवान्।
(छ) ‘ईश्वरः सर्वेषु भूतेषु निवसति\। इति गुरूपदेशः न केवलं भवान् श्रुतवान् अपितु अनुपालितवान्।
7. प्रदत्त – वर्गप्रहेलिकातः क्तवतु- प्रत्ययान्तपदानि चित्वा रिक्तस्थाने लिखत।
(दी गई वर्ग – पहेली से ‘क्तवतु’ प्रत्यय युक्त पदों को चुनकर खाली स्थान में लिखिए।)
8. अधोलिखितानि कथनानि कः / का / कं / कां च प्रति कथयति इति लिखत।
(नीचे लिखे कथनों को किसने किसको कहा? लिखिए।)
यथा – हे देव! शुष्कां रोटिकां न खादतु घृतमपि स्वीकरोतु।
(क) अस्माकं भारतभूमिः अनेकेषां नररत्नानां ब्रह्मर्षिणां राजर्षीणां च प्रसवित्री।
(ख) अहमपि कदापि कस्यापि पीडां न जनयिष्यामि।
(ग) नामदेवः कोपेन न धावितवान्, प्रत्युत सः करुणया धावितवान्।
(घ) किं सत्यमेव नामदेवस्य मित्रम् आसीत् पाण्डुरङ्गः?
(ङ) सः शुनकः आवयोः क्रीडायां मध्ये मध्ये प्रविश्य आवां पीडयति स्म।
9. ‘रामकृष्ण परमहंस’ इति महाभागस्य विषये संस्कृतेन षड्वाक्यानि लिखत।
(इंटरनेट अथवा पुस्तकालय की सहायता से रामकृष्ण परमहंस के बारे में संस्कृत में छह पंक्तियाँ लिखिए।)
10. मञ्जूषातः उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।
(मंजूषा से उचित पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए।)
(क) नामदेव: कोपेन न धावितवान्, प्रत्युत सः ________ धावितवान्।
(ख) शुनकः शुष्करोटिकाम् ________ पलायितवान् खलु।
(ग) बहवः सत्पुरुषाः ________ जन्म सार्थकं कृतवन्तः।
(घ) नामदेवः ________ पृष्ठे अनुधावितवान्।
(ङ) सर्वेषु जीवेषु ________ निवसति खलु।
(च) भारतदेश: बहूनां ________ महात्मनां च भूमिः।
11. उचितं मेलनं कुरुत।
(उचित मिलान कीजिए।)
12. रेखांकितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत।
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्न निर्माण कीजिए।)
(क) देवः नामदेवं परितः भवति स्म।
(ख) ईश्वरः सर्वेषु भूतेषु निवसति।
(ग) शुनकः आगत्य मुखे रोटिकां धृत्वा धावितवान्।
(घ) शुनकस्य स्थाने पाण्डुरङ्गः आविर्भूतवान्
(ङ) आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः।
(च) नामदेवस्य गुरु: बिसोबा आसीत्।
13. अस्मिन् सप्ताहे भवान् कस्यचित् पशुपक्षिणः कृते किं कृतवान्? (यथा- जलपात्रं स्थापितवान्, दत्तवान् आदि ) तस्य अनुभवः षड्भिः वाक्यैः लिखत।
(आपने इस सप्ताह में पशु-पक्षियों के लिए क्या किया? (जैसे – जलपात्र रखा, भोजन दिया आदि।) उसका अनुभव छह वाक्यों में लिखिए।)
14. अधोलिखित- वाक्यानि भूतकाले परिवर्त्य पुनः लिखत।
(नीचे लिखे वाक्यों को भूतकाल में बदलकर पुनः लिखिए।)
यथा – अहं प्रमादं करोमि।
‘अहं” प्रमादं कृतवान्।
(क) भवान् गुरुपदेशं न शृणोति।
ख) नामदेव: कोपेन तत्र न धावति।
(ग) नामदेवः शुनकस्य विषये चिन्तयति।
(घ) पाण्डुरङ्गः आगत्य भक्षयति किम्?
(ङ) सः नैवेद्यस्थालिकां गृहीत्वा विग्रहस्य पुरतः स्थापयति।
15. प्रदत्त – चित्रं दृष्ट्वा षड्वाक्यानि संस्कृतेन लिखत।
(दिए गए चित्र को देखकर संस्कृत में छह वाक्य लिखिए।)
मञ्जूषा – ग्रामस्य, मन्दिरम् छात्रौ, गृहम्, शुनकः, पश्यतः, मार्गे, जनौ, वृक्षाः
बहुविकल्पीय प्रश्नाः
1. प्रदत्त – विकल्पेभ्यः उचितम् उत्तरं चिनुत।
(दिए गए विकल्पों से सही उत्तर चुनिए।)
(क) नामदेवः कस्य पृष्ठे अनुधावति?
(i) गर्दभस्य
(ii) शुनकस्य
(iii) पितु:
(ख) नामदेवस्य गुरुः कः आसीत्?
(i) विठोवा
(ii) विट्ठल:
(iii) विसोबा
(ग) माधवी कपिलः च कुत्र गतवन्तौ?
(i) पितुः गृहम्
(ii) मातुलगृहम्
(iii) वनम्
(घ) पाण्डुरङ्गः कस्य सुहृत् आसीत्?
(i) नामदेवस्य
(ii) कपिलस्य
(iii) जनकस्य
(ङ) आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति सः कः?
(i) मूर्ख:
(ii) असुर:
(iii) पण्डित:
(च) शुनकः किं मुखे धृत्वा धावितवान् ?
(i) रोटिकाम्
(ii) फलम्
(iii) वस्त्रम्
2. कोष्ठकात् उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत।
(कोष्ठक से सही पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए।)
(क) शुनकस्य स्थाने _______ आविर्भूतवान्। (पण्डितः / पाण्डुरङ्ग : / शिव:)
(ख) _______ शुष्करोटिकाम् अपहृत्य पलायितवान्। (गज: / शुनकः / कपिल: )
(ग) _______ घृतपात्रम् आधृत्य अनुधावितवान्। (नामदेव : / विसोबा / कपिल : )
(घ) भारतदेश: बहूनां ब्रह्मर्षीणां _______ च भूमिः। (महात्मनां / दुरात्मनां / राक्षसानां)
(ङ) नामदेवः श्रद्धया प्रणम्य _______ उद्घाटितवान्। (नेत्रम् / नेत्रे / नेत्राणि)
(च) नामदेवः प्रतिदिनं अतीव श्रद्धया _______ गच्छति स्म। (मन्दिरं / पुस्तकालयं / उद्यानं)
The post आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः Class 9 Worksheet with Answers Sanskrit Chapter 3 appeared first on Learn CBSE.
from Learn CBSE https://ift.tt/EvLpWrF
via IFTTT
